'અભ્યારણ્ય'

'વિશાળે જગ વિસ્તારે નથી એક જ માનવી, પશુ છે, પંખી છે, પુષ્પો,વનો, ને છે વનસ્પતિ’ -ગીરનું જંગલ

Monthly Archives: મે 2010

એક ગુલાબ હતુ

ઓલપાડ............. 23 મેં, 2010

પ્રભાતે   છોડ  પર  એક  ગુલાબ  હતુ,

એની પર ભમરાનું અદ્‍ભુત ગુંજન હતુ,

બપોરે   થતા  માત્ર  એક   છોડ  હતું,

સાંજે ન પૂછ મને…!એક શીશીમાં હતું.

-રાજની ટાંક

ચમચો (Spoon Bill)

ઓલપાડ જિંગા તળાવ (૨૩-૦૫-૨૦૧૦)

આ પક્ષીની ચાંચ પીળા પટ્ટાઓ વાળી અને ચમચી જેવા આકારની હોય છે.તેથી તેને ‘ચમચો’ નામથી ઓળખાય છે.આ પક્ષીનું અંગ્રેજી નામ ‘સ્પુન બીલ’ (Spoon Bill)  છે.મોટા ભાગે સમુહમાં જોવા મળે છે.

  • સ્થળ : દક્ષિણ એશિયા,આફ્રિકા અને યુરોપના કેટલાક પ્રદેશોમાં જોવા મળે છે.
  • લંબાઈ : ૬૦ મીટર
  • વજન  : લગભગ ૧.૭ કિલોગ્રામ
  • વસવાટ  : મીઠા પાણી,તળાવ અને દરીયા કિનારે
  • ખોરાક  : નાના પ્રાણીઓ દાં.ત માછલી,દેડકા,જીવાત,અળસિયાં , ગોકળગાય, શુકિત, કડિયાં, કાળુ માછલી, સમુદ્રફીણ, વળિયાં ,નાની વનસ્પતિ,વગેરે…
  • પ્રજનન  : માંદા ૩-૪ ઈંડા મૂકે છે જેને બન્‍ને મળી ૨૮-૩૦ દિવસ સુધી સેવે છે.એટલે કે ૪ અઠવાડિયા પછી બચ્ચા ઈંડામાંથી બહાર આવે અને ૭ અઠવાડીયા પછી ઉડવા લાગે છે.

ગુજરાત અસ્મિતા મંચ (તસ્વીર બોલે છે)

સુરતના રીંગરોડ પર ઠેર ઠેર નીચે મુજબના બેનરો  ચોંટાડવામાં આવ્યા છે.

This slideshow requires JavaScript.

લ્યો ! સાંભળો આ ફાલતુશાસ્ત્રીઓને…..

લાગે છે  ગ્રીન હાઉસ ઈફેક્ટ,ગ્લોબલ વોર્મિગ જેવા શબ્દો આ ફાલતુશાસ્ત્રીઓ (જ્યોતિષશાસ્ત્રી) એ સાંભળ્યા નથી લાગતા…! રહે છે તો આ જ દુનિયામાં,પણ હજૂ મંગળ અને શનિનાં જ વહેમમાં છે.

કહે છે કે.. “45 દિવસમાં 150 કરતા પણ વધારે આતંકવાદી ગતિવિધિઓ, દરરોજ એક નવો હુમલો તથા દેશના બધા રાજ્યોમાં અસહ્ય ગરમી… આ બધું મંગળ-શનિના કારણે બની રહ્યું છે. કર્ક રાશિમાં મંગળ નીચનો છે તથા તે 26 મે સુધી પોતાનો ક્રુર પ્રભાવ દર્શાવતો રહેશે. દેશમાં વધતી જતી મોંઘવારી પાછળ મંગળ જ જવાબદાર છે. હાલ શનિ પણ વક્રી છે તથા કન્યા રાશિમાં તે ગોચર કરી રહ્યો છે.

શનિ 31 મે, 2010 સુધી વક્રી રહેશે. વક્રી શનિ તથા નીચના મંગળને કારણે સૂર્ય પોતાનું પ્રચંડ રુપ બતાવી રહ્યો છે. મંગળ એક રાશિમાં 45 દિવસ સુધી ગોચર કરે છે પણ આ વખતે તે વક્રી થતા લાંબા સમય સુધી કર્ક રાશિમાં રહ્યો છે. આ કારણે જ દેશની પ્રજા આતંકવાદ, મોંઘવારી અને ગરમીથી ત્રસ્ત છે. 26 મે પછી તે પોતાની રાશિ બદલીને પોતાની મિત્ર રાશિ સિંહમાં આવી જશે. મિત્ર રાશિમાં આવીને તે પોતાનો પ્રભાવ ઓછો કરી દેશે. જેથી આતંકવાદ, ગરમી અને મોંઘવારી સામે રાહત મળશે. જોકે શનિ 31 મે સુધી વક્રી રહેશે, પણ હાલ તે મંગળના સહયોગથી જેટલો પ્રચંડ છે તેટલો પ્રચંડ તે એકલો હશે ત્યારે નહીં બની શકે.” (સૌજન્ય  : દિવ્યભાસ્કર)

અલ્યા ! ફાલતુશાસ્ત્રી …! ૭માં ધોરણમાં ભણતા ટેણીયાને પૂછજે કે…આટલી અસહ્ય ગરમી કેમ છે..? ૧૧માં ધોરણમાં ભણતા કોમર્સના વિદ્યાર્થીને પૂછજે કે…આટલી અસહ્ય મોંઘવારી કેમ છે…?

જો શનિ-મંગળ-રાહું (રાહું નામનો કોઈ ગ્રહ નથી)ની વિટી પહેરવાથી  જો ગ્લોબલ વોર્મિગથી છૂટકારો મળી જતો હોય તો…હું કાલે જ  ૧૦ આંગળીમાં વિટીયુ પેહરી લઉં..! 😉

આસ્થા,ગરમી,જીવસૃષ્ટી અને લૈલા

છેલ્લા બે દિવસથી પડી રહેલી ગરમી,યુગો યુગોથી ચાલતી આવતી ભારતીયોની આસ્થા,જીવસૃષ્ટી પર ગરમીની  અસર અને ‘લૈલા મેં લૈલા… ઐસી મેં લૈલા ,મજનું બાનાદુ……..’એટલે કે લૈલા નામનું સમુદ્રી તોફાન,

શરુવાત આસ્થાથી કરીએ.ભારતના મોટાભાગના ઘરોમાં સવારમાં ઉઠીને.. જે કામ છે તે પતાવ્યા બાદ,એક તાંબા-પિત્તળનો પાણીનો લોટો ભરીને… એક પગ અથવા બેય પગે ઉભા રહીને… ઊગતા સૂર્યને પાણી રેડે છે…શું ફાયદો થાય છે તે હજુ સસ્પેન્સ છે. હા ..! પાણીનો બગાડ થાય તે ચોક્કસ છે.વિચાર બહું ઉચો કરુ છું…લગભગ ૧ ઘર દિઠ ૧ લિટર પાણીઓ બગાડ સૂર્યને પાણી રેડીને કરવામાં આવે ,તો વિચારવાનું રહ્યુ કે આશરે  ૧૨૫ કરોડની વસ્તી ધરાવતા ભારત જેવા ધાર્મિક દેશમાં એક દિવસમાં કેટલા લિટર પાણીનો બગાડ થતો હશે ? ઉનાળામાં મ્યુનિસિપાલ્ટીના નળે લાંબી લાઈનો લગાવીને ઊભા રહે છે.ઘણી વખત પાણી બાબતે  હિંસા પણ ફાટી નિકળે છે.જે બેડુ લઈને પાણી ભરવા આવે છે તે બેડાના ઘા પણ થતા હોય છે.પણ સૂર્યને તો પાણી રેડવાનું જ…હા,પણ આ આપણા સૂર્યદેવતા તો દિવસેને દિવસે ગરમ થતા જાય છે ભાઈ ..!તેનું શું કરીશુ ?હવેથી જે લોકો સૂર્યને પાણી રેડે છે તેઓ કાલથી ફ્રિઝનું ઠંડુ પાણી રેડે..કદાચ સૂર્યદેવતા ઠંડા પડી જાય..! ;-)આટલી સખ્ત ગરમી અને ઉકળાટો છે છતા લોકો શાંતિહોમના જૂના ધતિંગો કરે છે.ઘરોમાં એવા ઘુવાડાઓ કરે છે જાણે ગ્લોબલ વોર્મિગના આત્મવિશ્વાશમાં વધારો કરતા ના હોય…!બીજા દિવસે ઠો ઠો કરતા કરતા  હોસ્પિટલમાં ગ્લુકોઝના બાટલા ચડતા હોય તે અલગ .હદ તો ત્યારે થાઈ જ્યારે  હવનકૂંડને (આજ કાલ લોંખંડના યુઝ થાય છે) ઘરના આંગણામાં મૂકવામાં આવે અને પછી તેના પર આંગણાનો જ કૂતરો ઉંચો ટાટીયો કરે. આ સાધુ-સંતો ગ્લોબલ વોર્મિગ વિષે કશું જાણતા હોતા નથી.બસ,નદીમાં મારા નામની  ડુબકી લગાવતા આવડે છે.યાદ રાખજો ‘ત્રીજુ વિશ્વયુદ્ધ પાણીના નામે થવાનું છે’ .ઘૂવડને સૂર્ય નથી દેખાતો,તે વાત સાચિ છે.. પણ અંધારુ માત્ર તેને જ દેખાય છે.મનુષ્ય દિવસના અજવાળામાં ભટકાય છે..તેમા અંધારાની શું વાત કરુ ?બાકી સંસ્કૃતિના નામે ગ્લોબલ વોર્મિગનું બલિદાન આપવાની છૂટ છે.ઈઝરાયલ જેવા દેશે રણને જંગલ બનાવ્યુ અને આપણે જંગલને રણ..

એક પ્રાચિન ભજન છે..

“ન જોઈ  હોય તો, જોઈ લો  ભાઈઓ ,

આ    છે  કળયુગની  એંઘાણી   રે..”

-અજ્ઞાત

આ ભજનનું મારા એક મિત્રએ પ્રતિભજન બનાવ્યુ..

“ન જોઈ  હોય તો, જોઈ લો ભાઈઓ ,

આ છે ગ્લોબલ વોર્મિગની એંધાણી રે..”

હજૂ મારા તે મિત્રને ગ્લોબલ વોર્મિગની એંધાણી જ લાગે છે.અરે મિત્ર…! આ જ ગ્લોબલ વોર્મિગ છે ભાઈ…!

દેખાતુ નથી…?તારીખ ૧૯ મેં ૨૦૧૦ના દિવસે તાપમાન.. ૪૬ ડિગ્રી સેં. પાર થઈ ગયુ છે.પાછલા રેકોર્ડ તુટતા જાય છે.લૈલાની લીલાથી પણ વાકેફ હશો..!બંગાળની ખાડીમાંથી જન્મેલુ લૈલા નામનું તોફાન ,આંધ્રપ્રદેશ અને પશ્ચિમ બંગાળને ચાટીને નિકળી ગયુ..ભય તો હજૂ પણ યથાવત જ છે.. ચિલીના ભૂકંપને વધારે દિવસો નથી થયા..!જંગલોમાં આગ લાગવની ખબરો બ્રેકીંગ ન્યૂઝ છે.

ઘણા વાહલા મિત્રો કહે છે કે પર્યાવરણવાદીઓને વન્ય પ્રાણીપક્ષીઓની ચિંતા છે,સર્કસમાં કામ કરતા બાળકોની ચિંતા નથી..આવા લોકો ગરમીથી બચવા બરાડા પાડીને વિદેશના પ્રવાસે નિકળી જાય છે.આવા લોકોને પર્યાવરણની શું પડી હોય..?હું પણ જાણુ છુ કે ગ્લોબલ વોર્મિગને રોકવાના બધા જ દરવાજા લગભગ બંધ થઈ ગયા છે.પણ હું અંત સુધી મારો પ્રયાસ ચાલુ રાખીશ.પછી ભલે પાણી પ્લાસ્ટિકની બોટલોમાં સાચવ’વું પડે..! “જાગ મનવા ! નહીંતર હવે કુદરત જાગી રહી છે”

પાછલા બે દિવસમાં એટલી બધી સખ્ત ગરમી પડી રહી છે કે કોઈ પણ જીવ તેમાંથી બકાત રહી શકે તેમ નથી.મનુષ્ય માટે મોદીકાકાએ ૧૦૮ની સારી સગવડ કરી છે.પ્રાણીપક્ષીઓ રજડી પડ્યા છે.ગિરમાં સિંહોની સંખ્યા વધીને ૪૧૧ જેટલી થઈ તો ગઈ,પણ તેમને ખાવા-પિવા શું આપશો ?બાજરાના રોટલા અને ઓળો ચાલશે ?

રિક્યુડ ૧૮ મેં ૨૦૧૦

સુરતમાં એક જ દિવસમાં ખૂદ મારા હાથમાં ગરમીને લીધે મરી ગયેલા પક્ષીઓનો જથ્થો આવ્યો છે.તેમાં સૌથી વધૂ કાગડાઓ છે. ૪૨ ડિગ્રી સેં. જેટલુ તાપમાન પક્ષીનો સહન કરી શક્તા નથી.અસહ્ય ગરમીને લિધે પક્ષીઓને  ડિ-હાઈડ્રેશન થઈ જાય છે.પરિણામે પક્ષી બેભાન થઈ જાય છે અને અંતે મૃત્યુ પામે છે.નદી-નાળાઓ પણ ભારત જેવા ધાર્મિક દેશમાં ગંદા થઈ ગયા છે..આખરે ઠંડક ક્યાંથી મેળવે આ પક્ષીઓ ?

ગરમીના લિધે ઘાયલ થયેલા પક્ષીની પ્રાથમિક સારવાર : સૌપ્રથમ પક્ષીના મોં પર ગુલાબ જળ નાખવું, જેથી તેના શરીરમાં ઠંડક પ્રશરી જાય..વધૂ કોઈ પ્રયોગ કર્યા વગર નજીકની એનિમલ્સ કે બર્ડની હોસ્પિટલ અથવા  પ્રાણીપક્ષીઓ માટે સેવા આપતી સંસ્થાનો સંપર્ક કરવો…અને એક ખાસ વાત કે ‘મારા છોકરાને આ પક્ષી ખૂબ જ ગમે છે એટલે અમે ઘરે સાચવી રાખીશું’….આવો  ખતરનાક વિચાર તમારા મનમાં હોય તો કાઢી નાખજો..આ ઘટના મારી સાથે ઘણી વખત બની છે..ઘણી વખત ઝઘડાઓ પણ થયા છે..પક્ષીનોનું સ્થાન પાંજરામાં કે ઘરોમાં નથી…તમારા છોકરાઓને રમવા માટે રમકડા બજારમાં મળે છે..તે પણ ખૂબ જ સસ્તા,  દાણચોરીના.

ગરમીથી ઘાયલ પક્ષીઓ માટે ફોન કરો (માત્ર સુરત શહેર)

” સુરત નૅચર કલ્બ “

  • ૯૮૨૫૪૮૦૯૦૮
  • ૯૯૭૯૭૩૦૦૩૬

નોંધ :- તમારા શહેરમાં ઘાયલ પક્ષીઓ  માટે સેવા આપતી  સંસ્થાનો સંપર્ક  હોય તો મને ઈ-મેઈલ કરો  અથવા અહી કમેન્ટ સ્વરૂપે લખી શકો.

%d bloggers like this: