'અભ્યારણ્ય'

'વિશાળે જગ વિસ્તારે નથી એક જ માનવી, પશુ છે, પંખી છે, પુષ્પો,વનો, ને છે વનસ્પતિ’ -ગીરનું જંગલ

Monthly Archives: જાન્યુઆરી 2010

વિણેલા મોતી

*મારા જેવા અલ્પાત્માને માપવા સારુ,સત્યનો ગજ કદી ટુકો ન બનો

-મહાત્મા ગાંધી


*જેહના ભાગ્યમાં જે સમે, જે લખ્યુ ,તેહને તે સમે તે જ પહોચે.

-નરસિંહ મહેતા


*બકરીની જેમ સો વર્ષ જીવવા કરતાં એક પળ પણ સિંહની જેમ જીવવું બહેતર છે

-ટીપુ સુલતાન


*હું માનવી માનવ થાઉં તો ઘણુ

-સુન્દરમ્‌


*કઠોર પરીશ્રમનો કોઈ વિકલ્પ નથી

-ઈન્દિરા ગાંધી


*એક મૂરખને એવી ટેવ,પથ્થર એટલા પૂજે દેવ

-અખો


*અસત્યો માહેથી ,પ્રભુ પરમ સત્યે તુ લઈ જા

-નાનાલાલ


*મારે મન ઈશ્વર એ સત્ય છે અને સત્ય એ જ ઈશ્વર છે

-મહાત્મા ગાંધી


*સૌન્દર્યો પામતા પહેલા સૌન્દર્ય બનવુ પડે

-કલાપી


*કંઈ લાખો નિરાશા અમરમાં આશા છુપાઈ છે

-બાળાશંકર


*દરેક બાળક એવો સંદેશ લઈને આવે છે કે ભગવાન હજુ માણસથી નિરાશ નથી થયા

-રવિન્દ્રનાથ ટાગોર


*હું મારા અંતરાત્માને ખુશ રાખવા ઈચ્છુ છુ કે જે ભગવાન છે

-મહાત્મા ગાંધી


*જાહેર જીવન સાથે સંકળાયેલા લોકોની ટીકા એ તો સમાજની જાગૃતિની નિશાની છે.

-જવાહરલાલ નેહરુ


*મૃત્યુ એ અંત નથી કે અડચણ નથી,પરંતુ નવા પગથિયાઓની નવી શરૂઆત છે

-ડૉ.રાધાકૃષ્ણન્‌


*માણસના વિકાસ માટે જીવન જેટલુ જ જરુરી મૃત્યુ છે

-મહાત્મા ગાંધી


*જ્યાં ડર નથી,ત્યાં ધર્મ નથી

-મહાત્મા ગાંધી


*દર્શન,ધર્મ અને વિજ્ઞાન એ ત્રણેના સમાયોગથી જ માનવી પરિપૂર્ણ બને છે

-આચાર્ય રજનીશ


*જ્યારે તમે અનુભવો છો કે તમે કંઈ જાણતા નથી, ત્યારે તમે શીખવા માટે તૈયાર થાઓ છો

-મધર ટૅરેશા


*જ્ઞાન એકતા તરફ અને અજ્ઞાનતા ભિન્‍નતા તરફ લઈ જાય છે

-રામકૃષ્ણ


*ક્ષમા એ સિપાહીનું ઘરેણુ છે

-મહાત્મા ગાંધી


*ચાલો આપણે ભગવાનથી ગભરાઈએ અને માણસથી ગભરાવાનું બંધ કરીએ.

-મહાત્મા ગાંધી

ગુજરાતી સાહિત્યના જ્યોતિર્ધરો

ગુજરાતી સાહિત્યના જ્યોતિર્ધરો

*કલિકાલસર્વજ્ઞ- હેમચંદ્રાચાર્ય

જન્મ – ૧૦૮૯ ,મૃત્યુ – ૧૧૭૩ ,જન્મસ્થળ – ધંધુકા

કૃતિઓ – સિદ્ધહૈમ (વ્યાકરણ),અભિધાનચિંતામણિ(કોશ),કાવ્યાનુશાસન (અલંકારશાસ્ત્ર),છંદનુશાસન (છંદશાસ્ત્ર),પ્રમાણમીમાંસા (ન્યાયશાસ્ત્ર),દ્ધયાશ્રય (સંસ્કૃત અને પ્રાકૃત).

***************************************************

*ગુજરાતી ભાષાનો આદિકવિ -નરસિંહ મહેતા

જન્મ-૧૪૧૪, મૃત્યુ –૧૪૮૦,જન્મસ્થળ –તળાજા

કૃતિઓ-સુદામાચિત્ર,દાણલીલા,ચાતુરીઓ(ભક્તિ રચનાઓ),પુત્રવિવાહ,હૂંડી,કુંવરબાઈનું મામેરુ.

પદો –અખિલ બ્રહ્માંડમાં,નીરખને ગગનમાં,વૈશ્ર્ણવજન તો તેને કહીએ,મેહુલો ગાજે ને માધવ નાચે,વારી જાઉં રે સુંદર શ્યામ.

***************************************************

*જનમ જનમની દાસી -મીરાં

જન્મ-૧૪૯૯,મત્યુ-૧૫૪૭ ,જન્મસ્થળ-મેડતા(મારવાડ)

કૃતિઓ- રામ રમકડુ જડિયુ રે,હાં રે કોઈ માધવ લો,લેને તારી લાકડી,પગ ઘૂંઘરું બાંધ મીરાં નાચી રે,વૃદાવન કી કુંજગલન મેં,હેરી મેં તો પ્રેમદીવાની,રાણાજી હું તો ગિરધરને મન ભાવી,નરસિંહ રા માહ્યરા,સત્યભામાનું રૂસણું.

**********************************************

*જ્ઞાનનો વડલો- અખો

જન્મ –૧૫૯૧ ,મૃત્યુ-૧૬૫૬,જન્મસ્થળ-જેતલપુર

કૃતિઓ-પંચીકરણ,ગુરુશિષ્ય સંવાદ,અનુભવબિંદુ,અખેગીતા,કૈવલ્યગીત,બાર મહિના,સાખીઓ,ચિત્તવિચારસંવાદ,કૃષ્ણ ઉદ્ધવ સંવાદ

ભક્તિ સભર રચનાઓ-આજ આનંદ મારા અંગમાં ઉપન્યો,શાં શાં રૂપ વખાણું સંતો.

*************************************************

*મહાકવિ -પ્રેમાનંદ

જન્મ-૧૬૩૬,મૃત્યુ-૧૭૩૪,જન્મસ્થળ-વડોદરા

કૃતિઓ- નરસિંહ મેહતા સંબંધી મામેરુ,હૂડી,શ્રાદ્ધ,હારમાળા અનેબીજી રચનાઓ,રણયજ્ઞ,અભિમન્યુ આખ્યાન,સુદામાચરિત,સુધન્વા આખ્યાન,સુભદ્રાહરણ,ઓખાહરણ,દશમસ્કંધ,વિવેક વણજારો.

***************************************************

*પહેલો વાર્તાકાર – શામળ

જન્મ – ૧૬૯૪ ,મૃત્યુ- ૧૭૬૯ , જન્મસ્થળ –અમદાવાદ

કૃતિઓ – પદ્માવતી,ચંદ્રચંદ્રાવતી,નંદબત્રીસી,મદનમોહન,સિંહાસનબત્રીસી,સૂડાબહોતેરી,બરાસકસ્તુરી,શિવપુરાણ,રાવણમંદોદરી સંવાદ,રણછોડજીના શ્લોકો,છપ્પાઓ.

**************************************************

*ભક્તકવિ -દયારામ

જન્મ – ૧૭૭૫,મૃત્યુ – ૧૮૫૩ ,જન્મસ્થળ – ડભોઈ

કૃતિઓ – રસિક વલ્લભ,ભક્તિપોષણ,રુકમણી વિવાહ,અજામિલ આખ્યાન,પ્રેમરસગીતા,શ્રીકૃષ્ણનામમાહાત્મ્ય,શોભા સલૂણા શ્યામની,શ્યામ રંગ સમીપે ન જવું , ઋતુવર્ણન.

*******************************************************

*યુગવિધાયક નિર્ભય સર્જક -નર્મદ

જન્મ- ૨૪-૮-૧૮૩૩ ,મૃત્યુ- ૨૫-૨-૧૮૮૬ ,જન્મસ્થળ- સુરત

કૃતિઓ- નર્મકવિતા,નર્મગદ્ય,પિંગળપ્રવેશ,અલંકારપ્રવેશ,નર્મકોશ,મારી હકીકત,રાજ્યરંગ,કૃષ્ણકુમારી,શ્રી દ્રૌપદી દર્શન,સીતાહરણ,શ્રી સારશાકુન્તલ,કવિ અને કવિતા,કવિચરિત્ર,સજીવારોપણ.

******************************************************

*સુરતાની વાડીનો મીઠો મોરલો – સુરસિંહજી ગોહિલ ‘કલાપી’

જન્મ- ૧૬-૦૧-૧૮૭૪ ,મૃત્યુ – ૧૦-૦૬-૧૯૦૦ ,જન્મસ્થળ – લાઠી

કૃતિઓ- કલાપીનો કેકારવ,કલાપીની પત્રધારા,કશ્મીરનો પ્રવાસ,માયા અને મુદ્રિકા(નવલકથા),હમીરજી ગોહિલ,હદયત્રિપુટી,ભરત (ખંડકાવ્ય)

******************************************************

*સવાઈ ગુજરાતી – દત્તાત્રેય બાલકૃષ્ણ કાલેલકર ‘કાકાસાહેબ’

જન્મ – ૧-૧૨-૧૮૮૫,મૃત્યુ – ૨૧ -૦૮-૧૯૮૧ ,જન્મસ્થળ – સતારા

કૃતિઓ – ઓતરાદી દીવાલો,જીવનનો આનંદ,રખડવાનો આનંદ,જીવનલીલા,હિમાલયનો પ્રવાસ,જીવનભારતી,પૂર્વરંગ,જીવનસંસ્કૃતિ,જીવનચિંતન,જીવતા તહેવારો,ગીતા ધર્મ,જીવન પ્રદીપ,સ્મરણયાત્રા.

*******************************************************

*સ્વપ્નદ્રષ્ટા – કનૈયાલાલ મુનશી

જન્મ – ૩૦-૧૨-૧૮૮૭ ,મૃત્યુ – ૮-૦૨-૧૯૭૧,જન્મસ્થળ- ભરુચ

કૃતિઓ – વેરની વસૂલાત,કોનો વાંક?,સ્વપ્નદ્રષ્ટા,તપસ્વિની,પાટણની પ્રભુતા,ગુજરાતનો નાથ,જય સોમનાથ,કૃષ્ણાવતાર ખંડ ૧-૮,લોપામુદ્રા,કાકાની શશી,ધ્રુવસ્વાનિમી દેવી,ગુજરાતની અસ્મિતા.

******************************************************

*ટૂંકી વાર્તાનો કસબી -ગૈરીશંકર જોશી ‘ધૂમકેતુ’

જન્મ – ૧૨-૧૨-૧૮૯૨,મૃત્યુ – ૧૧-૦૩-૧૯૬૫,જન્મસ્થળ – વિરપુર

કૃતિઓ – તણખા,ત્રિભેટો,વનવેણુ,સાંધ્યરંગ,વાર્તારત્નો,પથ્વીશ,ચૈલાદેવી,આમ્રપાલી,મહામાત્ય ચાણક્ય,ધ્રુવદેવી,ઈતિહાસની તેજમૂર્તિઓ,જિબ્રાનની જીવનવાણી,જીવન સ્વપ્ન.

******************************************************

*કસુંબલ રંગનો ગાયક -ઝવેરચંદ મેઘાણી

જન્મ –૧૭ – ૦૮ – ૧૮૯૬ ,મૃત્યુ – ૦૯ -૦૩ -૧૯૪૭ ,જન્મસ્થળ – ચોટીલા

કૃતિઓ –સૌરાષ્ટ્રની રસધાર,સોરઠી બહારવટિયા,સોરઠ તારાં વહેતાં પાણી,વસુંધરાનાં વહાલાંદહલાં,તુલસીક્યારો,વેવિશાળ,પ્રભુપધાર્યા,માણસાઈના દીવા,રાણો પ્રતાપ,શાહજહાં,કંકાવટી,રઢિયાળી રાત,યુગવંદના,કુરબાનીની કથાઓ,સોરઠી સંતો,રવીન્દ્ર વીણા.

****************************************************

*જોશ અને કુમાશનું મિલન -ત્રિભુવનદાસ લુહાર ‘સુન્દરમ્‌”

જન્મ – ૨૨ -૦૩-૧૯૦૮ ,મૃત્યુ – ૧૩ -૦૧ -૧૯૯૧ ,જન્મસ્થળ – મિંયા-માતર(ભરુચ જીલ્લો)

કૃતિઓ – કાવ્યમંગલા,વસુધા,યાત્રા (કવિતા),હીરાકણી અને બીજી વાતો,પિયાસી,ઉન્‍નયન(નવલિકા),અર્વાચીન કવિતા,સાહિત્યચિંતન(વિવેચન),પાવકનાં પંથે(નવલકથા),વાંસતી પૂર્ણિમા (નાટક),દક્ષિણાયન(પ્રવાસ).

********************************************************

*વિશ્વશાંતિનો કવિ – ઉમાશંકર જોશી

જન્મ – ૨૧ -૦૭-૧૯૧૧ , મૃત્યુ – ૧૯ -૧૨-૧૯૮૮ , જન્મસ્થળ – બામણા (ઉ.ગુજરાત)

કૃતિઓ – વિશ્વશાંતિ,ગંગોત્રી,નિશીથ,આતિથ્ય,અભિજ્ઞા,ધારાવસ્ત્ર(કવિતા),શ્રાવણી મેળો,ત્રણ અર્ધુ બે (નવલિકા),સાપના ભારા,શહિદ (એકાંકી)ઉઘાડી બારી,ગોષ્ઠિ(નિબંધ),તંત્રી-બુદ્ધિપ્રકાશ

***************************************************

*સાહિત્ય જગતનો ચમત્કાર – પન્‍નાલાલ પટેલ

જન્મ – ૦૭ – ૦૫ – ૧૯૧૨, મૃત્યુ – ૦૬ -૦૪ -૧૯૮૯,જન્મસ્થળ –માંડલી

કૃતિઓ – મળેલા જીવ,માનવીની ભવાઈ,ના છૂટકે,પાછલે બારણે,નવું લોહી,પડઘા અને પડછાયા,પાર્થને કહો ચડાવે બાણ(નવલકથા),જીવો દાંડ,પાનેતરના રંગ,ચીતરેલી દીવાલો (નવલીકા)અલપઝલપ(આત્મકથા).

-નવનીત જનરલ નૉલેજ પુસ્તકમાંથી

%d bloggers like this: